Minder plastic gebruiken klinkt misschien als iets voor mensen met veel tijd en een moestuin, maar dat is een misverstand. Elke dag gebruik je tientallen voorwerpen van dit materiaal, van de verpakking om je brood tot het flesje shampoo in de douche. De meeste daarvan verdwijnen na één gebruik in de prullenbak. En dat is een probleem, want kunststof breekt niet gewoon af. Het blijft eeuwenlang bestaan, in de grond, in het water en uiteindelijk ook in het eten van dieren en mensen. Gelukkig hoef je je hele leven niet op zijn kop te zetten om hier iets aan te doen.
Waarom wegwerpplastic zo’n groot probleem is
Elk jaar produceren mensen wereldwijd meer dan 400 miljoen ton kunststof. Een groot deel daarvan is bedoeld voor eenmalig gebruik, denk aan rietjes, bekers, zakjes en verpakkingen. Slechts een klein deel hiervan wordt gerecycled. De rest belandt in verbrandingsovens, stortplaatsen of in de natuur. In de oceanen zweven al miljoenen tonnen plastic afval, verspreid over grote stukken water die inmiddels bekendstaan als drijvende vuilnisbelten. Kleine deeltjes, ook wel microplastics genoemd, zijn inmiddels aangetroffen in drinkwater, voedsel en zelfs in het bloed van mensen. Dit zijn geen verre problemen meer. Ze raken ons allemaal, hier en nu.
Kleine aanpassingen thuis die echt helpen
Beginnen doe je het makkelijkst in je eigen huis. Herbruikbare boodschappentassen zijn inmiddels voor de meeste mensen normaal geworden, maar er zijn nog veel meer stappen te zetten. Een herbruikbare drinkfles spaart al snel honderden wegwerpflesjes per jaar uit. Wie over stapt op vaste shampoo of zeep in een papierverpakking, hoeft ook geen plastic flessen meer te kopen. Groenten en fruit koop je in veel supermarkten inmiddels los, zonder zakje. Dit zijn kleine veranderingen die samen een flink verschil maken. Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Één aanpassing per week is al een goed begin.
Is siliconen een beter alternatief
Veel mensen stappen over op producten van siliconen als alternatief voor kunststof. Denk aan herbruikbare bakvormen, keukengerei of opbergzakjes. Siliconen voelt anders aan dan gewoon plastic en gaat langer mee, maar het is technisch gezien ook een soort kunststof. Het wordt gemaakt op basis van silicium, maar bevat ook organische verbindingen die vaak uit aardolie komen. De plasticindustrie beschouwt siliconen officieel als een plastic. Het grote voordeel is dat siliconen producten veel langer meegaan dan wegwerpversies van synthetisch materiaal, maar afbreken in de natuur doen ze niet. Siliconen recyclen is bovendien nog niet overal mogelijk. Het is dus een beter alternatief dan eenmalig gebruik, maar geen perfecte oplossing.
Betere keuzes maken bij het winkelen
In de supermarkt en webshop maak je dagelijks keuzes die invloed hebben op hoeveel synthetisch verpakkingsmateriaal er in omloop blijft. Producten in glazen potten of kartonnen verpakkingen zijn vaak makkelijk te recyclen. Navulbare producten, zoals wasmiddel of afwasmiddel in een hervulstation, worden steeds vaker aangeboden. Sommige winkels bieden ook verpakkingsvrij shoppen aan, waarbij je je eigen bakjes en zakken meeneemt. Wie online koopt, kan kiezen voor winkels die bewust omgaan met verpakkingsmateriaal. Dat staat soms vermeld op de website of in de reviews. Het vraagt even aandacht, maar je went er snel aan. En hoe meer mensen dit doen, hoe groter de druk op bedrijven om ook hun verpakkingen aan te passen.
Veelgestelde vragen
Is gerecycled plastic wel echt beter voor het milieu?
Gerecycled plastic gebruiken is over het algemeen beter dan nieuw plastic maken, omdat het minder energie kost en minder grondstoffen vraagt. Toch heeft ook gerecycled kunststof beperkingen. Niet alle soorten zijn goed recyclebaar en bij elke recyclingronde neemt de kwaliteit af. Het beste is dus om überhaupt minder te gebruiken, en pas daarna te denken aan recyclen.
Wat zijn microplastics precies en hoe kom ik ermee in aanraking?
Microplastics zijn heel kleine deeltjes kunststof, kleiner dan vijf millimeter. Ze ontstaan als plastic afbreekt in de natuur, maar ook door het wassen van synthetische kleding of het slijten van autobanden. Je kunt ermee in aanraking komen via drinkwater, voedsel zoals vis en zeevruchten, en zelfs via de lucht die je inademt. Ze zijn inmiddels vrijwel overal aangetroffen op aarde.
Wat kun je doen met plastic spullen die je al hebt?
Plastic spullen die je al bezit, hoef je niet meteen weg te gooien. Dat is juist zonde, omdat er dan extra afval ontstaat. Gebruik ze totdat ze versleten zijn en vervang ze daarna door een duurzamer alternatief. Zo maak je de overgang zonder verspilling.
Helpt het als één persoon minder plastic gebruikt?
Eén persoon minder plastic laten gebruiken heeft direct effect op de hoeveelheid afval die jij zelf produceert. Maar het heeft ook indirect effect. Wanneer meer mensen dezelfde keuzes maken, verandert de vraag naar producten. Bedrijven passen hun aanbod aan op wat mensen kopen. Jouw keuze telt dus mee, ook al lijkt dat soms niet zo.
