Duurzame verwarming is voor steeds meer mensen geen verre toekomst, maar iets wat nu al mogelijk is. De energieprijzen stegen de afgelopen jaren flink, en tegelijk groeit het besef dat aardgas slecht is voor het klimaat. Steeds meer huishoudens zoeken daarom naar een manier om hun huis warm te houden zonder fossiele brandstoffen. Gelukkig zijn er inmiddels meerdere goede alternatieven beschikbaar, voor elk type woning en elk budget.
Warmtepompen als populairste alternatief voor de cv-ketel
Een warmtepomp is tegenwoordig de meest gebruikte oplossing voor wie wil stoppen met aardgas. Het apparaat haalt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater, en gebruikt die om de woning te verwarmen. Daarvoor is wel elektriciteit nodig, maar het verbruik is veel lager dan bij een gewone elektrische radiator. Een lucht-water-warmtepomp is de meest betaalbare variant en past in veel woningen zonder grote verbouwingen. Een bodemwarmtepomp werkt efficiënter, maar vraagt om het boren van gaten in de grond, wat meer kosten met zich meebrengt. Voor een goede werking is het wel belangrijk dat de woning goed geïsoleerd is. In een slecht geïsoleerde woning verliest een warmtepomp veel van zijn voordeel, omdat de warmte snel weer weglekt.
Zonnecollectoren en infraroodpanelen als aanvulling
Naast de warmtepomp zijn er andere manieren om milieuvriendelijk te verwarmen. Zonnecollectoren zetten zonlicht om in warmte voor warm water of voor de vloerverwarming. Ze werken ook op bewolkte dagen, al is de opbrengst dan lager. Infraroodpanelen zijn een heel andere aanpak: ze verwarmen niet de lucht in een ruimte, maar direct de mensen en voorwerpen in die ruimte, net als de zon dat doet. Dit maakt ze zuinig voor ruimtes die je niet de hele dag gebruikt. Infraroodpanelen zijn eenvoudig te installeren en geschikt als extra verwarming, maar voor de volledige verwarming van een huis zijn ze minder geschikt tenzij de woning zeer goed geïsoleerd is. Combinaties van verschillende systemen komen dan ook steeds vaker voor.
Stadsverwarming en waterstof als collectieve oplossingen
Niet ieder huishouden hoeft individueel een nieuw verwarmingssysteem te kiezen. In sommige wijken en steden is stadsverwarming beschikbaar. Bij stadsverwarming wordt warm water via een leidingnet geleverd vanuit een centrale bron, zoals een fabriek die restwarmte afgeeft of een geothermische installatie die warmte uit de aarde haalt. Het grote voordeel is dat bewoners zelf niets hoeven aan te passen aan hun woning. Een nadeel is dat de prijs afhankelijk is van één aanbieder, wat weinig keuzevrijheid geeft. Waterstof wordt ook gezien als mogelijke oplossing voor de toekomst. Waterstof kan net als aardgas door bestaande leidingen stromen en verbrand worden in een ketel. Het verbrandt zonder CO2-uitstoot. Toch is groene waterstof, gemaakt met duurzame energie, nog schaars en duur. Grootschalige toepassing voor woningverwarming is op dit moment nog niet realistisch, maar er worden volop proeven mee gedaan.
Subsidies en kosten voor wie wil overstappen
Overstappen op een schone verwarmingsoplossing kost geld, maar er zijn ook financiële voordelen. De Nederlandse overheid biedt via het ISDE (de Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing) subsidie aan voor warmtepompen, zonneboilers en isolatiemaatregelen. Het bedrag dat je kunt ontvangen hangt af van het type apparaat en de situatie van de woning. Gemeenten hebben soms ook eigen regelingen. Naast subsidie geldt dat een goed geïsoleerde woning met een warmtepomp op de lange termijn lagere energiekosten heeft dan een woning met een gasketel. De terugverdientijd verschilt per situatie, maar ligt gemiddeld tussen de vijf en tien jaar. Wie zijn huis toch al wilde verbouwen, kan de overstap combineren met andere werkzaamheden om kosten te besparen.
Veelgestelde vragen
Is een warmtepomp ook geschikt voor oudere woningen?
Een warmtepomp werkt het beste in goed geïsoleerde woningen. In een oudere woning zonder goede isolatie verlies je veel warmte, waardoor het systeem harder moet werken. Het is daarom verstandig om eerst te isoleren en daarna een warmtepomp te laten installeren. Een specialist kan beoordelen of een woning geschikt is en welke aanpassingen nodig zijn.
Wat is het verschil tussen een zonnecollector en een zonnepaneel?
Een zonnecollector zet zonlicht om in warmte, meestal voor warm tapwater of vloerverwarming. Een zonnepaneel zet zonlicht om in elektriciteit. De twee systemen dienen dus een ander doel, al worden ze soms gecombineerd op hetzelfde dak.
Krijg ik subsidie als ik overstapt op een duurzaam verwarmingssysteem?
Voor warmtepompen en zonneboilers kun je via de ISDE-subsidie een bijdrage aanvragen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). De hoogte van het bedrag hangt af van het type systeem. Daarnaast bieden sommige gemeenten en energieleveranciers extra regelingen aan.
Kan ik een bestaande cv-ketel combineren met een warmtepomp?
Ja, dat is mogelijk met een hybride warmtepomp. Dit systeem gebruikt de warmtepomp voor het grootste deel van de verwarming en schakelt de gasketel alleen in bij zeer lage buitentemperaturen of bij grote warmtevraag. Een hybride systeem is minder ingrijpend dan een volledige overstap en verlaagt het gasverbruik al flink.
