natuurlijk broeikaseffect

Het natuurlijk broeikaseffect houdt de aarde warm

Het natuurlijk broeikaseffect is de opwarming van de aarde doordat broeikasgassen in de atmosfeer een deel van de warmtestraling van de aarde opnemen en opnieuw uitstralen. Daardoor blijft het aardoppervlak gemiddeld warmer dan zonder deze gassen.

Dit natuurlijke proces maakt de aarde warm genoeg voor vloeibaar water en leven zoals wij dat kennen. Het bestaat al lang voordat mensen extra broeikasgassen aan de atmosfeer toevoegden.

Zo werkt het natuurlijk broeikaseffect

De zon stuurt straling naar de aarde. Een deel daarvan wordt teruggekaatst door onder meer wolken en lichte oppervlakken. Een ander deel bereikt het aardoppervlak en verwarmt de grond en de oceanen.

De opgewarmde aarde geeft zelf ook energie af, in de vorm van infrarode straling. Die kun je niet zien, maar je kent het effect als warmte. Broeikasgassen nemen een deel van deze straling op en stralen die vervolgens in alle richtingen weer uit. Ook richting het aardoppervlak.

Daardoor verliest het oppervlak minder snel warmte aan de ruimte dan zonder broeikasgassen. De aarde warmt op totdat er weer evenveel energie naar de ruimte gaat als er van de zon wordt opgenomen. Zo ontstaat een hogere gemiddelde temperatuur aan het oppervlak.

Broeikasgassen houden warmte dus niet volledig tegen. Een deel van de warmtestraling ontsnapt nog steeds naar de ruimte.

Welke gassen zorgen voor de natuurlijke warmte?

In de atmosfeer komen verschillende broeikasgassen van nature voor. Dit zijn de bekendste:

  • Waterdamp: ontstaat onder meer door verdamping van water uit oceanen, meren en de bodem. Het levert een grote bijdrage aan de natuurlijke broeikaswerking.
  • Koolstofdioxide (CO2): komt van nature vrij bij onder meer ademhaling, afbraak van planten en dieren en vulkanische activiteit.
  • Methaan: ontstaat onder andere in natuurlijke moerassen, waar plantenresten in een zuurstofarme omgeving worden afgebroken.
  • Lachgas: komt onder meer vrij door natuurlijke processen in de bodem en de oceanen.

Ook ozon draagt bij aan het broeikaseffect. De meeste lucht bestaat uit stikstof en zuurstof. Die gassen nemen warmtestraling nauwelijks op en dragen daardoor weinig bij aan de broeikaswerking.

Hoe warm zou de aarde zonder broeikaseffect zijn?

De gemiddelde temperatuur aan het aardoppervlak is ongeveer 15 °C. Zonder natuurlijk broeikaseffect zou die gemiddeld rond de min 18 °C liggen, als de aarde evenveel zonlicht zou terugkaatsen als nu. Dat is een vereenvoudigde vergelijking: zonder broeikasgassen zouden bijvoorbeeld ook wolken en ijs veranderen.

Die gemiddelden zeggen niet dat het overal zo warm of koud is. Plaatselijk verschilt de temperatuur sterk, bijvoorbeeld tussen de polen en de tropen en tussen dag en nacht.

Waarom heet het een broeikaseffect?

De naam verwijst naar een broeikas, omdat het daarin warmer kan zijn dan buiten. De vergelijking is niet helemaal precies. Een echte kas blijft vooral warm doordat het glas de uitwisseling van warme lucht met de buitenlucht beperkt. In de atmosfeer spelen broeikasgassen een andere rol: zij nemen warmtestraling op en stralen die opnieuw uit.

Het natuurlijke broeikaseffect is dus geen glazen laag om de aarde. Het is een proces in de atmosfeer dat het aardoppervlak warmer houdt dan het anders zou zijn.

Scroll naar boven