De voordelen die plantaardig eten biedt, zijn een lagere belasting van het klimaat, minder gebruik van landbouwgrond en mogelijk een betere gezondheid. Die voordelen zijn het grootst als je dierlijke producten regelmatig vervangt door gevarieerde plantaardige keuzes, zoals bonen, linzen, volkoren granen en noten.
Plantaardig eten kan helemaal zonder dierlijke producten, maar ook een paar plantaardige maaltijden per week maken verschil. Niet elke plantaardige keuze is automatisch gezond of duurzaam. Wat je kiest en wat je ermee vervangt, bepaalt het effect.
De voordelen van plantaardig eten voor het klimaat
Bij de productie van plantaardig voedsel komen meestal minder broeikasgassen vrij dan bij de productie van vlees en zuivel. Dat geldt vooral wanneer je rundvlees vervangt door bijvoorbeeld bonen, linzen of tofu. Runderen produceren tijdens hun spijsvertering methaan, een broeikasgas dat bijdraagt aan de opwarming van de aarde.
Ook voor het verbouwen van veevoer zijn grond, energie en andere middelen nodig. Als je planten rechtstreeks eet in plaats van ze eerst aan dieren te voeren, zijn er meestal minder gewassen nodig om voedsel voor mensen te produceren.
De winst verschilt per product. Een plantaardig product uit een verwarmde kas of dat per vliegtuig is vervoerd, kan bijvoorbeeld een grotere klimaatimpact hebben dan je verwacht. Toch is de keuze tussen dierlijke en plantaardige eiwitbronnen vaak een belangrijke factor in de totale impact van een maaltijd.
Minder landbouwgrond en druk op de natuur
Een plantaardiger eetpatroon vraagt meestal minder landbouwgrond. Er is dan minder grond nodig voor weilanden en voor de teelt van veevoer. Dat kan de druk verminderen om natuur om te zetten in landbouwgebied.
Minder druk op natuurgebieden is gunstig voor planten en dieren die daar leven. Het betekent niet dat elke plantaardige teelt vanzelf goed is voor de natuur. Ook bij de verbouw van gewassen kunnen bijvoorbeeld bestrijdingsmiddelen worden gebruikt of leefgebieden verdwijnen. Hoe en waar een product wordt geteeld, maakt dus verschil.
Het watergebruik is ook niet voor elk product gelijk. Sommige plantaardige producten vragen veel water, vooral als ze groeien in droge gebieden. Toch vraagt de productie van dierlijke producten vaak meer water, onder meer doordat er water nodig is voor het voer van de dieren.
De voordelen die plantaardig eten biedt voor je gezondheid
Een gevarieerd plantaardig eetpatroon kan goed zijn voor je gezondheid. Mensen die veel groenten, fruit, volkoren producten, peulvruchten en noten eten, hebben gemiddeld een kleinere kans op hart- en vaatziekten en diabetes type 2. Dat betekent niet dat plantaardig eten deze ziekten altijd voorkomt.
Een verklaring is dat zulke producten vaak vezels bevatten. Vezels helpen je darmen en kunnen bijdragen aan een verzadigd gevoel. Peulvruchten, volkoren brood, havermout, groenten en fruit zijn voorbeelden van producten met vezels.
Vervang je vlees en volle zuivel geregeld door peulvruchten, noten en andere plantaardige producten, dan krijg je vaak ook minder verzadigd vet binnen. Dat kan gunstig zijn voor je cholesterol. Het effect hangt wel af van de rest van je voeding.
Plantaardig betekent namelijk niet automatisch gezond. Ook koek, chips en sommige kant-en-klare producten kunnen plantaardig zijn. Kies je vaak voor sterk bewerkte producten met veel zout, suiker of verzadigd vet, dan zijn de gezondheidsvoordelen minder vanzelfsprekend.
Minder dieren nodig voor voedsel
Als mensen minder vlees, zuivel en eieren eten, zijn er minder dieren nodig voor de productie van voedsel. Voor wie dierenwelzijn belangrijk vindt, is dat een voordeel van plantaardig eten.
Hoe groot dat verschil voor jouw eetpatroon is, hangt af van wat je vervangt en hoe vaak. Een maaltijd met linzen in plaats van gehakt vermindert de vraag naar vlees. Vervang je alleen melk in je koffie door een plantaardig alternatief, dan is het verschil kleiner.
Ook bij plantaardige landbouw kunnen dieren last hebben van bijvoorbeeld het gebruik van bestrijdingsmiddelen of het verlies van leefgebied. Plantaardig eten betekent daarom niet dat je helemaal geen invloed meer hebt op dieren.
Waar let je op om gezond plantaardig te eten?
De gezondheidsvoordelen van plantaardig eten hangen af van een goede samenstelling. Laat je dierlijke producten weg, vervang ze dan door voedzame alternatieven. Een maaltijd met alleen pasta en tomatensaus bevat bijvoorbeeld minder eiwit dan dezelfde maaltijd met linzen of bonen erbij.
- Eiwit: eet verspreid over de dag verschillende eiwitbronnen, zoals peulvruchten, tofu, noten en volkoren granen.
- Vitamine B12: eet je helemaal veganistisch, gebruik dan een vitamine B12-supplement. Plantaardige voeding bevat van nature geen betrouwbare hoeveelheid vitamine B12.
- IJzer: haal dit onder meer uit peulvruchten, volkoren producten en noten. Groente of fruit met vitamine C bij de maaltijd helpt je lichaam plantaardig ijzer opnemen.
- Calcium: kies bijvoorbeeld een plantaardige drink of yoghurtvariant waaraan calcium is toegevoegd. Ook sommige soorten tofu en groene groenten bevatten calcium.
- Jodium en vitamine D: deze voedingsstoffen verdienen aandacht als je dierlijke producten weglaat. Wat je nodig hebt, hangt ook af van de rest van je voeding en je persoonlijke situatie.
Voor kinderen, zwangeren en mensen met een medische aandoening is persoonlijk voedingsadvies extra nuttig. Een diëtist kan helpen om een volledig plantaardig eetpatroon passend samen te stellen.
Plantaardig eten kan ook betaalbaar en makkelijk zijn
Bonen, linzen, havermout en rijst zijn vaak betaalbare basisproducten. Gedroogde peulvruchten en peulvruchten uit blik of pot zijn allebei bruikbaar. Met bijvoorbeeld kikkererwten, groente en rijst maak je een maaltijd zonder dat je een speciale vleesvervanger nodig hebt.
De prijs is niet altijd lager. Sommige kant-en-klare plantaardige producten en plantaardige kaas zijn juist relatief duur. Het voordeel voor je portemonnee hangt daarom af van wat je koopt en waarmee je het vergelijkt.
Je hoeft ook niet direct alles te veranderen. Begin bijvoorbeeld met een pastasaus met linzen in plaats van gehakt, of beleg je brood met hummus in plaats van kaas. Zo merk je welke plantaardige keuzes je lekker vindt en eenvoudig kunt volhouden.
Veelgestelde vragen over de voordelen van plantaardig eten
Val je af van plantaardig eten?
Niet vanzelf. Je gewicht hangt af van je totale eetpatroon, beweging en andere persoonlijke factoren. Vezelrijke maaltijden kunnen goed vullen, maar ook met plantaardige producten kun je meer energie binnenkrijgen dan je verbruikt.
Moet je helemaal veganistisch eten om voordeel te hebben?
Nee. Ook als je een deel van je dierlijke producten vervangt door plantaardige alternatieven, kan dat de belasting van het klimaat verlagen. Voor gezondheidsvoordeel maakt het uit welke producten je kiest en wat je ermee vervangt.
Wat gebeurt er met je lichaam als je veganistisch gaat eten?
Dat verschilt per persoon en hangt af van wat je eerst at en wat je ervoor in de plaats kiest. Meer vezels kunnen bijvoorbeeld je stoelgang veranderen. Bouw vezelrijke producten rustig op en drink voldoende. Zonder vitamine B12-supplement kun je op termijn een tekort krijgen.
Wat zijn de nadelen van veganistisch eten?
Je moet bewuster letten op voedingsstoffen zoals vitamine B12, ijzer, calcium en jodium. Uit eten gaan of samen eten kan ook meer planning vragen. Sommige plantaardige alternatieven zijn daarnaast duur of bevatten veel zout.
De grootste winst zit vaak in een vervanging die je regelmatig herhaalt. Zet bijvoorbeeld een vaste maaltijd met bonen, linzen of tofu op je weekmenu en wissel af met groenten en volkoren producten.




