oorzaak zeespiegelstijging

Wat is de oorzaak van zeespiegelstijging?

De belangrijkste oorzaak van zeespiegelstijging is de opwarming van de aarde. Daardoor zet zeewater uit en smelt ijs op land. Het smeltwater van gletsjers en ijskappen stroomt naar zee en zorgt daar voor meer water.

Die opwarming komt vooral door de uitstoot van broeikasgassen door mensen, bijvoorbeeld bij het verbranden van olie, gas en steenkool. Maar hoe zorgen warmer water en smeltend ijs precies voor een hogere zeespiegel?

De oorzaak van zeespiegelstijging: warmer water

Als zeewater warmer wordt, neemt het meer ruimte in. Dat heet thermische uitzetting. De hoeveelheid water blijft daarbij gelijk, maar het volume wordt groter. Daardoor stijgt de zeespiegel.

Je kunt het vergelijken met vloeistof in een thermometer: als die warmer wordt, zet ze uit en komt ze hoger te staan. In de oceaan gebeurt dat op veel grotere schaal. Vooral de bovenste lagen warmen op, maar warmte dringt ook door naar dieper water.

De oceaan geeft die warmte langzaam weer af. Daarom kan zeewater nog lang blijven uitzetten, ook als de opwarming van de lucht wordt afgeremd.

Smeltende gletsjers en ijskappen voegen water toe

Gletsjers en ijskappen liggen op land. Wanneer ze meer ijs verliezen dan erbij komt door sneeuwval, stroomt er extra water naar de oceaan. Dat gebeurt niet alleen doordat ijs smelt. Ook ijs dat vanaf het land in zee terechtkomt, draagt bij aan de stijging.

Gletsjers in berggebieden en de grote ijskappen op Groenland en Antarctica spelen hierbij een rol. Op Groenland komt veel ijsverlies door smelten aan het oppervlak en door ijs dat naar zee stroomt. Op Antarctica is vooral het verlies van ijs dat vanaf het land naar de oceaan stroomt van belang.

Dit verschilt van uitzetting van zeewater: bij smeltend landijs komt er water bij. Bij uitzetting neemt het water dat al in zee is meer ruimte in.

Waarom smeltend zee-ijs nauwelijks meetelt

Zee-ijs drijft al op het water. Het verdringt daardoor al water voordat het smelt. Als het smelt, verandert de zeespiegel rechtstreeks nauwelijks. Denk aan een ijsblokje in een glas water: het water loopt niet over alleen doordat het ijsblokje smelt.

Smeltend zee-ijs kan de opwarming wel versterken. Donker zeewater neemt meer zonnewarmte op dan licht ijs, dat juist veel zonlicht terugkaatst. Zo kan het verdwijnen van zee-ijs indirect bijdragen aan verdere opwarming.

Ook water op land speelt een rol

Een kleinere invloed komt door veranderingen in de hoeveelheid water op land. Wanneer mensen grondwater oppompen en gebruiken, kan een deel daarvan uiteindelijk via rivieren en afvoer in zee terechtkomen. Dat voegt water toe aan de oceaan.

Andersom houden stuwmeren water op land vast. Die opslag kan de wereldwijde stijging deels afremmen, zolang het water daar blijft.

Voor de oorzaak van zeespiegelstijging zijn vooral twee dingen om te onthouden: warmer zeewater neemt meer ruimte in en smeltend landijs voegt water toe. Smeltend drijvend zee-ijs werkt niet op dezelfde manier.

Scroll naar boven